Oficjalny serwis Miasta Kraśnik

Historia SM METALOWIEC (1)

12.10.2011 | Mirosław Sznajder

Inicjatywa powstania spółdzielni mieszkaniowej zrodziła się w roku 1958, w gronie kierownictwa Kraśnickiej Fabryki Wyrobów Metalowych. Powołanie spółdzielni miało pobudzić rozwój budownictwa w Kraśniku Fabrycznym, a w konsekwencji zaspokoić rosnące zapotrzebowanie na mieszkania wśród pracowników dynamicznie rozwijającego się przedsiębiorstwa państwowego. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie, w odpowiedzi na pismo KFWM z dnia 2 lutego 1959 roku, wyraziło zgodę na zlokalizowanie budownictwa mieszkaniowego na terenie położonym przy skrzyżowaniu ulic Lenina (obecnie Al. Niepodległości) i 22 Lipca (dziś ul. Dekutowskiego).
Walne Zgromadzenie Założycielskie Członków Spółdzielni Mieszkaniowej METALOWIEC w Kraśniku Fabrycznym odbyło się 26 lutego 1959 roku. W spotkaniu uczestniczyło 28 osób, które zapoznały się z projektem statutu oraz podjęły szereg ważnych uchwał. Jedną z nich było określenie wysokości wpisowego oraz udziałów. W skład powołanej na zebraniu założycielskim Rady Spółdzielni weszli: Eugeniusz Wójcik, Stefan Wyrostek, Wiesław Biguszewski, Bogdan Sapuła, Józef Wołek, Stanisław Stefanek, Aleksander Kuśmierz, Maria Siembida, Bogusław Gryniuk, Bolesław Wanatowicz i Stanisław Ocytko. Organ kontrolujący pracę zarządu i administracji spółdzielni do lat 80. nazywał się Radą Spółdzielni.
17 marca 1959 roku Prezydium Miejskiej Rady Narodowej zapoznało się z dokumentami w sprawie powołania spółdzielni. W opinii wydanej przez MRN znalazło się zdanie mówiące, że w składzie komitetu założycielskiego nie ma osób budzących zastrzeżenia. Jak niemal wszystko w PRL, spółdzielczość była także pod kontrolą partii, dlatego założycielami oraz członkami władz spółdzielni mogli być, jak mówiło się wówczas, "ludzie sprawdzeni".
Załącznik do protokołu Walnego Zgromadzenia Założycielskiego zawierał plan działalności spółdzielni. W zamierzeniach było wybudowanie tylko 9 bloków, 432 mieszkań. Plan miał być zrealizowany w ciągu 7 lat.
Pierwsze zebranie Rady Spółdzielni odbyło się 28 lutego 1959 roku. Przewodniczącym rady został Eugeniusz Wójcik. Podczas zebrania poruszono kilka sprawy, m.in. podpisano umowę z prezesem, którym został Tadeusz Reszelski. W skład pierwszego Zarząd, obok Reszelskiego wchodzili: Władysław Bieniek, jako zastępca i Stanisław Wójtowicz, jako członek.
Pierwsze posiedzenie Zarządu Spółdzielni odbyło się 14 marca 1959 roku. W jego trakcie prezes poinformował o działaniach podjętych w celu wyboru firmy, która wykona projekt osiedla spółdzielczego. Zlecenie otrzymało biuro projektowe z Lublina, kierowane przez inżyniera Lipińskiego. W tym samym czasie zrobiono rozeznanie wśród przedsiębiorstw budowlanych, by wyłonić wykonawcę prac. Wybrano Lubelskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Mieszkaniowego, do którego pismem z 22 maja 1959 roku przesłano zamówienie na budowę pierwszego budynku.
Pierwszy statut spółdzielni został zarejestrowany w Sądzie Powiatowym w Lublinie, 7 maja 1959 roku.
Na posiedzeniu Zarządu w dniu 27 czerwca 1959 roku, podjęto decyzję o przyjęciu pierwszych członków. Posiedzenia Zarządu zwoływano w miarę pojawiania się informacji na temat pokonywania kolejnych etapów realizacji pierwszych budynków. W celu wyboru właściwego projektu bloku mieszkalnego Rada Spółdzielni zobowiązała Zarząd do delegowania prezesa na wyjazd do Warszawy, celem obejrzenia powstających tam osiedli mieszkaniowych.
27 czerwca 1960 odbyło się drugie w historii spółdzielni zwyczajne Walne Zgromadzenie Członków. Podczas obrad doszło do zmian w składzie Zarządu. Nowym prezesem został Wojciech Grabowski, zastępcą wybrano dotychczasowego przewodniczącego rady, Eugeniusza Wójcika. Społecznym członkiem został Czesław Zboch.
W trakcie tego samego Walnego Zgromadzenia Członków, odbywającego się w budynku biurowym Kraśnickiej Fabryki Wyrobów Metalowych, wybrano nową Radę Spółdzielni. Przewodniczącym został Bogdan Sapuła, zastępcą Wiesław Dębicki, sekretarzem Zbigniew Rycerz. W drugim roku działalności wykonano uzbrojenie części terenu przyszłego osiedla spółdzielczego. W czerwcu 1960 roku rozpoczęto budowę pierwszego budynku, który otrzymał numer 13. Był to budynek przy ulicy Metalowców 3.
Pod koniec 1961 roku rezygnację z funkcji prezesa złożył Wojciech Grabowski. Na jego miejsce rada powołała jej dotychczasowego przewodniczącego. Z tą chwilą Bogdan Sapuła przestał być członkiem Rady Spółdzielni.
Rok 1962 był szczególnie ważny w historii spółdzielni. Oddano do eksploatacji dwa pierwsze budynki, nr 13 (ul. Metalowców 3) i 14 (ul. Grunwaldzka 3). Pierwszymi, którym przyznano mieszkania, byli członkowie Zarządu. Wręczenie kluczy do mieszkań miało uroczystą oprawę i odbyło się w kawiarni Zakładowego Domu Kultury. Jedno z 48 mieszkań, w nowo wybudowanym bloku, przeznaczono na biuro spółdzielni, dotychczas mieszczące się w biurowcu KFWM. Pierwsze bloki nie były podłączone do sieci miejskiej c.o. W piwnicy jednego z budynków urządzono kotłownię osiedlową.
Już od pierwszego rozdziału mieszkań, towarzyszyły temu duże emocje. Lista przydziału mieszkań w bloku nr 14 była parokrotnie zmieniana. Sprawa zakończyła się wspólnym posiedzeniem, 8 listopada 1962 roku, członków RS, Zarządu oraz tzw. czynnika społecznego, w osobach: towarzysza Łomziaka - z Zakładowego Komitetu PZPR, Z. Podlasińskiego - przedstawiciela Rady Zakładowej KFWM i przedstawiciela lubelskiego oddziału Centralnego Związku Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego. Przybyli goście poddali krytyce zarówno pracę Rady Spółdzielni, jak i Zarządu.
W dniu 22 stycznia 1963 roku odwołano Zarząd SM, powołując nowy w składzie: Tadeusz Szewczyk - prezes oraz Bolesław Piech i Marian Adamczyk - członkowie. Rezygnację z przewodniczenia Radzie Spółdzielni złożył Klemens Sobieszczański. Nowym przewodniczącym rady został Ryszard Rachwalski. Na kolejnym Walnym Zgromadzeniu doszło do zmiany składu rady. Nowym przewodniczącym został Roman Kruszyński.
W roku 1963 struktura organizacyjna spółdzielni przewidywała dwa i pół etatu, w tym stanowiska: kierownika spółdzielni, samodzielnego referenta i administratora oraz głównego księgowego. W sezonie grzewczym dodatkowo zatrudniani byli palacze.
Nierozerwalnym elementem rzeczywistości okresu PRL były czyny społeczne. W roku 1963 czynem społecznym uczczono święto l Maja, sprzątając okolice bloków. Plonem kolejnego czynu był plac zabaw dla dzieci. Praca społeczna w latach PRL nie była odruchem spontanicznym. 12 grudnia 1963 roku Walne Zgromadzenie przegłosowało uchwałę zobowiązującą członków do pracy społecznej. Podjęto ją jednogłośnie, zobowiązując każdego spółdzielcę do odpracowania 20 godzin w roku na rzecz spółdzielni.
W roku 1963 zaczęły się działania wokół budowy dwóch kolejnych bloków, otynkowano pierwszy budynek spółdzielczy i rozpoczęto budowę kanału ciepłowniczego. Na koniec roku 1963 spółdzielnia liczyła 188 członków, z czego 95 otrzymało już mieszkania..
W trakcie Walnego Zgromadzenia, w dniu 26 kwietnia 1964 roku, doszło do zmiany Rady Spółdzielni. W jej składzie znaleźli się: Ryszard Rachwalski, Roman Kruszyński, Gustaw Pochroń, Józefa Orzeł, Antoni Dżugaj, Czesław Dobrowolski, Wiesław Szymański, Stefan Wróbel, Józefa Chmiel, Feliks Pastucha i Czesław Zboch.
W roku 1964 oddano do eksploatacji dwa kolejne budynki, przy ulicy Lenina (dziś Aleja Niepodległości 28) i przy ulicy 22 Lipca (obecnie Dekutowskiego 2).
Na Walne Zgromadzenie Członków Spółdzielni, które odbyło się 27 kwietnia 1965 roku, po raz ostatni zaproszono wszystkich członków. Z powodu znacznej liczby osób zebranie odbyło się w Zakładowym Domu Kultury, a nie jak dotąd w sali konferencyjnej elektrociepłowni. Podczas obrad podjęto uchwałę o zastąpieniu Walnego Zgromadzenia Członków, Zebraniem Przedstawicieli. Decyzja ta wynikała z faktu przekroczenia przez spółdzielnię liczby 250 członków. Pierwsze Zebranie Przedstawicieli, których wybierano na zebraniach środowiskowych w każdym z czterech, już wybudowanych, bloków wielorodzinnych odbyło się 21 grudnia 1965 roku.
Problemem, przed jakim stanął w 1965 roku Zarząd Spółdzielni, było "wynegocjowanie" z CZSBM większego limitu na budownictwo wielorodzinne dla Kraśnika Fabrycznego. W funkcjonującej w tamtym okresie gospodarce centralnie sterowanej wszystko musiało być ujęte w założeniach najbliższej "pięciolatki". Można było wybudować tyle, ile przewidywał plan pięcioletni, gdyż z tym wiązał się przydział materiałów budowlanych dla wykonawcy. Mimo szybkiego rozwoju Kraśnika Fabrycznego i zwiększającej się liczby członków spółdzielni, CZSBM przewidział, że SM METALOWIEC może wybudować w latach 1965-70 jedynie trzy budynki, ze 135 mieszkaniami. Limit ten ostatecznie został zwiększony.
W trakcie Zebrania Przedstawicieli, 27 kwietnia 1965 roku, doszło do zmian w składzie rady. Członkami zostali: Roman Kruszyński, Czesław Dobrowolski, Antoni Dżugaj, Józefa Orzeł, Gustaw Pochroń, Bronisław Mazur, Janusz Machura, Ryszard Rachwalski, Jan Biłgorajski, Józef Wołos i Longin Szubartowski. Przewodniczącym rady wybrano B. Mazura.
W roku 1965 oddano dwa kolejne budynki, przy ulicy Metalowców 2 i 4 oraz pawilon handlowy przy ulicy 22 Lipca (obecnie Dekutowskiego).
Jeden z wniosków lustracji, przeprowadzonej w roku 1966 przez osobę wytypowaną przez CZSBM, sygnalizował małą aktywność członków Rady Spółdzielni oraz niską frekwencję na Zebraniach Przedstawicieli. Lustrator przypomniał, że od roku 1963 istnieje możliwość ustalania diet dla członków rady, co rekompensując stracony czas pobudza zarazem aktywność. Wniosek został uwzględniony i od 13 maja 1966 członkowie rady otrzymywali diety za posiedzenia trwające dłużej niż dwie godziny.

Na zdjęciu: Po prawej, pierwsze osiedle SM METALOWIEC, bloki przy dawnej ul. Lenina (dziś Al. Niepodległości). Widok od strony przychodni zdrowia. (zdjęcie pochodzi z archiwum "Życia FŁT").

Copyright © Urząd Miasta Kraśnik